Skip to main content

RAGAGGEN JERIN SARKE A KARIN MAGANR HAUSA

Ragaggen Jerin Sarƙe A Karin Magana
Yadda Adabin Yake
JINKA YA FI GANINKA: Karin magana ce da aka yi amfani da salon sarrafa harshe wajen gina ta. An yi amfani da kalmar “ji” da “gani” waɗanda dukkansu suna iya zuwa da ma’anarsu na asali, haka kuma, suna iya zuwa da wata ma’ana ta daban. Zancen karin magana ce, ko shaguɓe, ko ma a ce habaici da ke iya zama wani abu na alheri ko akasi ga wanda aka yi wa ita. Misali akwai wani mai hannu da shuni da idan ’yan’uwansa suka zo masa da goron gayya na wani sha’aninsu, yakan kada baki ya ce da su, “Ƙafata kuke so ta so, ko hannuna kuke so ya za?”, idan suka ce ƙafa, to, zai ciko motoci da mutane su zo wurin bikin amma ba abin da zai ba su, amma suna cewa hannu, shi ke nan, zai yi masu sha tara na arziki ya yi masu fatan alheri ya ce zuwansa zai yi wuya.
Haka kuma a kaikaice, karin maganar tana iya nufin wanda aka gaya wa ita, ba a son sa, wato dai ya yi zamansa a nesa ba sai an gan shi ba, an fi son amonsa daga nesa. Ko in yana nesa an fi kwanciyar hankali da shi amma da ya zo kuwa sai an ɓata.  
Kyawun gwani, a gan shi a raina, wannan ma tana iya fassara karin maganar, wato, yawanci idan aka ce wannan mutumin gwani ne ko jarumi, kilan ka gan shi da wata irin sifa ta rashin gwanintar ko rashin jaruntakar da har za ka iya tunanin kai wannan ko ba shi ba ne ake ta gwarzanta shi ba, amma da ranarsa ta zo sai ka ga ana ta mamakinsa kan irin waibuwarsa da gwanintarsa. 
Sannan kalamar, “Matso kusa ka sha kunya” tana iya fassara karin maganar, wato wani abu ne da a nesa za a yi ta ganin kyawunsa amma da ka zo kusa da shi sai ka ga ba mai kyawun ba ne. Kamar dai wata hula da ake ce wa hakan, ana saƙa ta ne da zaren ulu a yi ta kamar ƙube, in ka hango ta daga nesa ta burge ka, amma ta an zo da ita kusa sai ka ga ƙarya ce ba ƙuben ba ne.
Da kyau kwali idan bai jiƙe ba, wannan ma na iya fassara karin maganar, saboda idan ka dubi kwali, yadda aka yi shi sai ya burge ka, amma da ya sha ruwa sai ya laƙwame ya zama wani abu daban mara kyau saɓanin yadda ka san shi.
Yadda Abin Yake A Nahawu
Jinka ya fi ganinka: An yi amfani da a alamci wurin gina wannan karin maganar, in da aka yi amfani da kalmomin “ji” da “gani” wurin alamta yanayi ko halin da ake so a kwatanta mutum ko abin da ake so a nuna illarsa ko alherinsa. An kuma yi amfani da “JERIN SARƘE” wurin sasanta kalmar “ji” da “gani” aka kuma maimaita wakilin suna tuhumau “ka” a kowane sashe domin dirkewa. Aka kuma yi amfani da madanganci /-n/ domin nuna dangantaka tsakanin kalmomin ji da kuma gani wanda kowannensu yankin suna ne. Sai wani abin burgewa da aka samu yankin aiki a tsakiya “ya fi” wanda shi ya zama gada ko mahaɗin jumla ta farko da kuma ta biyu.
Karin maganar ragaggen jerin sarƙe ne, saboda zubin gaɓoɓi na sashe da sashe nata ba su dirke juna wato gefen farko an samu gaɓoɓi biyu, a ɗayan gangar kuma aka samui uku. /Jin1/ /ka2/ ya fi /ga1/ /nin2/ /ka3/ 2/3. Amma idan aka bayyana yadda jumlar take sosai sai a ga an samu daidaito a jerin sarƙen kamar haka: /A1/ /ji2/ /ka3/ ya fi /a1/ gan2/ /ka3/ = 3//3. Wanda in a waƙa ce aka samu wannan saɓani ka ji ana cewa an samu “ILLA” ko “ZIHAFI”.
Bishiyar Li’irabi
Jinka ya fi ganinka!
J =  YS + YA
YS = Srƙnsb
Srƙnsb = Sn + Mhɗ + WS
Srƙnsb = Ji + (-n) + ka 
YA = GA + YS
GA = LS + LL + A
GA = ya + a + fi
YS = Srƙsn
SrƙSn = Srƙnsb
Srƙnsb = Sn +Mhɗ + WS       
Srƙnsb = gani + (-n) + ka

Muhammad Bello Falama
17/09/2017
A yi hakuri na yi zanen bishiyar amma ban san yadda za a yi in yi paste dinsa a facebook ba, ko na yi bai fitowa

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Ranar Hausa

Ranar Hausa Ta Duniya Inda Gizo Yake Saƙarsa: Hausa Ci Gaban Mai Ginan Tukwane Ko Ci Gaban Mai Haƙar Rijiya? 26/08/2023 Shin wannan ba son uwar dawa kawai ake yi wa harshen Hausa ba, har ma da romon baka. Akwai rubuce-rubuce da yawa da aka yi cikin harshen Hausa da suka haɗa da: Rubutattun waƙoƙin Hausa Waƙoƙin baka Rubutattun waƙoƙi na zamani Waƙoƙin baka na zamani Rubutaccen wasan kwaikwayo Wasan kwaikwayo na rediyo da na talabijin da na kuma bidiyo Wasan kwaikwai mai JERENGIYA (mai goyo ko mai dogon zango) Jaridu da mujallu na Hausa Gidajen rediyo da na talabijin da ake gudanar da su da Hausa Jami’o’i da kwalejin ilimi da na kwalejin kimiyya da fasaha da ake nazarin Hausa Sai dai wa ke karantar Hausa a mataki na JAMI’A ko KWALEJIN ILIMI ko KWALEJIN KIMIYYA DA FASAHA? Wa ke so ɗansa ya karanta Hausa a kowane irin mataki? Me ya sa a lokacin ɗaukar jarrabawar SAKANDERE yaranmu ba sa so su sanya Hausa a cikin jerin takardun da suke so su rubuta? Me ya sanya a swance ko ...
Post a Comment
https://youtube.com/user/mbfalama

Hausa Karin Magana

29/11/2019 Duk wanda ya ɗauki namiji uba, zai mutu maraya. Duk wadda ta ɗauki namiji uba, za ta mutu marainiya. Duk wanda ya ɗauki namiji uba, za ta mutu ba a mata gara ba. Namiji ba ɗan goyo ba.  Salon Tsari Na Karin Maganar  Duk waɗannan karin maganganu ne na Hausawa kuma sun hau kan tsari. Idan aka duba za a ga karin magana ce mai ɓarayi biyu: Sashen farko: Duk wadda ta ɗauki namiji uba, = gaɓoɓi 11 Sashe na biyu: Za ta mutu mareniya. = Gaɓoɓi 8 Duk wadda ta ɗauki namiji uba/ za ta mutu marainiya. 11/8 Wannan salo ne da zubi na karin maganar Hausa, wani lokaci za a ga sashen dama ya fi yawan gaɓoɓi, wani lokaci kuma hagu ya fi yawa, a wasu wuraren kuma su zama ɗaya, amma kuma za a ga ma’ana ta tafi yadda ake so ba tare da ta ɓaci ba. Yadda Ake Amfani Da Karin Maganar Mata su suka fi amfani da wannan karin maganar, kuma suna amfani da ita ne a lokacin da namiji ya yi masu ba daidai ba, sai su faɗi wannan karin maganar da nufin su nuna masa cewa, ai da ma suna san...
Post a Comment
https://youtube.com/user/mbfalama

JERIN SARKE A WAKOKIN BAKA NA HAUSA NA MUHAMMAD BELLO FALAMA 2015

Babi Na Ɗaya Gabatarwa 1.1      Shimfiɗa Waƙa, walau ta baka ko rubutacciya, wani muhimmin ɓangare ne na adabin al’umma. Masana sun yi nazarce-nazarce da dama kan jigo da salo, da kuma zubi da tsarin ire-iren waƙoƙin da ake da su na Hausa. Ta fuskar irin waɗannan nazarce-nazarce ne aka gano saƙonni da salo da kuma zubi da tsari da ma wasu abubuwa na daban da suka ƙunsu a cikin waƙoƙin baka na Hausawa. Wannan nazari ya ɗora ne a kan ire-iren nazarce-nazarcen da aka yi kan waƙoƙin baka na Hausawa, inda aka ɗauki jerin sarƙe aka nazarce shi. An ga yadda yadda maimai ke taka rawa wurin haifar da jerin sarƙe nau’o’insa. Jerin sarƙe, zance ne wanda aka sarƙa a falan biyu ko fiye, wato inda aka samu daidaito na sunaye ko yankuna ko kalmomi ko aka samu wani irin zubi mai burgewa, da aka samu ɓuraɓusai a cikinsa. An yi bayanin nau’o’in jerin sarƙe da suka haɗa da “Cikakken Jerin Sarƙe” da kuma “Ragagge Jerin Sarƙe”, tare da la’akari dadalilan da suke haif...
Post a Comment
https://youtube.com/user/mbfalama